Jump to content

Fufu

Tso Wikipedia

 

Fufu

Fufu (alo fufuo, foofoo, foufou) nye nuɖuɖu si woɖuna le Ɣetoɖoƒe Afrika ƒe dometɔ ɖeka.[1] Enye Twigbe me nya si tso Akantɔwo gbɔ le Ghana. Woate ŋu akpɔ nuɖuɖu sia ƒe vovototowo le Afrika dukɔ bubuwo me, siwo dometɔ aɖewoe nye Sierra Leone, Liberia, Cote D'Ivoire, Burkina Faso, Benin, Togo, Nigeria, Cameroon, Democratic Republic of Congo, Central African Republic, Republic of Congo, Angola kple Gabon. Wode dzesi Fufu ƒe bɔbɔ le Ɣetoɖoƒe Afrika nuto suewo me le agbalẽ siwo agbalẽŋlɔla siwo tso ma me ŋlɔ me. Woƒo nu tso eŋu le Chinua Achebe ƒe agbalẽ si nye Things Fall Apart me, le kpɔɖeŋu me, [2]

Togbɔ be nu siwo wotsɔ wɔa fufue nye agbeli kple abladzo si woɖa hã la, wowɔe le mɔ vovovowo nu le Ɣetoɖoƒe Afrika dukɔ bubuwo hã me. Le Ghana, Ivory Coast, kple Liberia, wozãa mɔnu si nye be woato agbeli ɖaɖa kple abladzo atsakaa. Emegbe wotrɔa asi le eƒe titrime ŋu wòsɔna ɖe ame ŋutɔ ƒe didi nu, eye wotsɔa detsi ɖunɛ. Le Nigeria la, woyɔa nuɖuɖua zi geɖe be akpu, eye wòbɔ le Igbotɔwo dome. Wozãa cassava ɖeɖe dzaa tsɔ wɔae, si wɔe be eƒe titrime le tɔxɛ ne wotsɔe sɔ kple esiwo wokpɔna le Ɣetoɖoƒe Afrika dukɔwo me. Woɖunɛ kple detsi vovovowo abe Egusi kple Onugbu.[3] Le kɔnu nu la, wotsɔa asibidɛwo ɖua fufu.[4]

Hafi Portugaltɔwo ƒe asitsalawo natsɔ agbeli tso Brazil ava Afrika le ƒe alafa 16 lia me la, abladzo kple tɛ koŋue wotsɔ wɔa fufu. [5]

Fufu toto le Ghana
  1. https://www.modernghana.com/lifestyle/10257/5-popular-swallows-eaten-by-ghanaians.html
  2. http://archive.org/details/thingsfallapart00ache_ldx
  3. http://www.fao.org/docrep/009/a0154e/A0154E02.HTM
  4. https://www.finedininglovers.com/article/fufu-what-is-it-how-to-eat-it
  5. http://www.fao.org/docrep/009/a0154e/A0154E07.htm